Ωχ! Το λουμπάγκο μου!

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΕΝ ΚΟΥΒΑΛΑΝΕ ΜΟΝΕΣ ΤΟΥΣ ΤΙΣ ΒΑΛΙΤΣΕΣ

ΣΚΗΝΗ 1η (κάπου στο εξωτερικό):
Έξι φοιτητές και έξι φοιτήτριες φτάνουν στο αεροδρόμιο συνοδευόμενοι από τον καθηγητή τους με σκοπό να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικό σεμινάριο. Οι βαλίτσες βγαίνουν από τον ιμάντα και πρέπει να φορτωθούν στο λεωφορείο που περιμένει. Ο καθηγητής, από ευγένεια προς τα κορίτσια, αναθέτει στα αγόρια να κουβαλήσουν τις βαλίτσες. Ένα από αυτά, ένας μικροκαμωμένος αδύναμος νεαρός, φαίνεται να δυσκολεύεται με την τεράστια δερμάτινη τσάντα που η κάτοχός του προφανώς έχει γεμίσει ασφυκτικά με πέτρες! Η φοιτήτρια, βλέποντας τον αγώνα του, προθυμοποιείται να τον βοηθήσει.
“Όχι, όχι!” πετάγεται ο καθηγητής και αρπάζει την τσάντα από τα χέρια της. “Άσε τους άντρες να το κάνουν. Τι τους έχουμε τους μαντράχαλους;”
“Μα μπορώ να το κάνω μόνη μου!” διαμαρτύρεται αδύναμα εκείνη.
Ο καθηγητής δείχνει αγανακτισμένος. Αυτά τα κορίτσια δεν ικανοποιούνται με τίποτα!
“Μην αντιδράς έτσι! “ της λέει. “Αυτό είναι το σωστό. Οι άντρες είναι πιο δυνατοί από τις γυναίκες!”

ΣΚΗΝΗ 2η (κάπου στην Ελλάδα):
Δύο ζευγαράκια ετοιμάζονται να πάνε μαζί διακοπές. Τα αγόρια αρχίζουν να φορτώνουν τις βαλίτσες στο αυτοκίνητο ενώ τα κορίτσια στέκονται λίγο πιο δίπλα. Η μία από αυτές κάνει να βοηθήσει.“Άστο, άστο!” της λέει ο φίλος της και της παίρνει την βαλίτσα από τα χέρια.
Η άλλη κοπέλα την τραβάει στην άκρη και της ψιθυρίζει στο αυτί:
“Μην ανακατεύεσαι. Άσε τους άντρες να το κάνουν. Αφού το θέλουν μόνοι τους. Χαζή είσαι;”
Η πρώτη κοπέλα σκέφτεται ότι δεν της αρέσει αυτό το σκεπτικό και ξανακάνει να πιάσει την βαλίτσα.
Ο φίλος της αντιδρά ακόμα πιο έντονα.
“Σου είπα, άστο! Αφού δεν μπορείς!”
Η κοπέλα, προκειμένου να μην τσακωθεί, κάνει στην άκρη.
Ο φίλος της φορτώνει την βαλίτσα στο αυτοκίνητο και μετά γυρνάει στον άλλον άντρα.
“Γυναίκες! Ούτε μια βαλίτσα δεν μπορούν να σηκώσουν!”

Το αποτέλεσμα και στις δύο περιπτώσεις: Οι άντρες κουβάλησαν το βάρος και οι γυναίκες βγήκαν άχρηστες και αχάριστες. Σε αυτές τις καταστάσεις όλοι βγαίνουν χαμένοι. Φυσικά, οι γυναίκες βγήκαν πιο χαμένες από τους άντρες γιατί είναι τελείως διαφορετικό πράγμα να αναγκαστείς να κουβαλήσεις ένα φορτίο από το να απαξιωθείς σαν άνθρωπος. Αλλά αφού, λοιπόν, κανείς δεν κερδίζει από αυτήν την κατάσταση γιατί επιμένουμε να την συντηρούμε; Γιατί επιμένουμε να εξαναγκάζουμε τους άντρες να παίζουν τον ρόλο του “δυνατού” και αποθαρρύνουμε τις γυναίκες όταν προσπαθούν να είναι αυτόνομες;

Ο λόγος είναι ότι αυτή η κατάσταση εμπεριέχει κρυμμένα οφέλη για τους άντρες. Με το να αποδέχονται και να παίζουν τον ρόλο του “δυνατού”, οι άντρες μπορεί να κουβαλάνε και ένα φορτίο παραπάνω αλλά τελικά με αυτόν τον τρόπο κατακτούν τον ρόλο του ισχυρού, του κυρίαρχου. Για το αγόρι της πρώτης σκηνής το βαρύ φορτίο δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απόδειξη ότι, ανεξάρτητα από το έλλειμμα της φυσικής του δύναμης (στο κάτω κάτω αγωνιούσε να κουβαλήσει την βαλίτσα) άνηκε χωρίς αμφιβολία στην ομάδα των “ισχυρών”, κάτι που αξιωματικά δεν ήταν προσβάσιμο στις γυναίκες λόγω φύλου. Ανεξάρτητα από το πόσο μεγαλόσωμη ή δυνατή μπορεί να ήταν κάποια από τις έξι φοιτήτριες, ανεξάρτητα από το αν ήταν έστω και ελάχιστα πιο δυνατή από το αδύναμο αγόρι, δεν θα μπορούσε ποτέ να μπει στο “κλαμπ των ισχυρών” που οι άντρες διατηρούν για τον εαυτό τους. Ανεξάρτητα από το πόσο αδύναμος είναι ένας άντρας αξιωματικά θεωρείται πιο δυνατός από κάθε δυνατή γυναίκα μόνο και μόνο γιατί είναι άντρας.

LUGAGE02
Στο ελληνικό παράδειγμα τα πράγματα είναι ακόμα πιο τραγικά. Οι άντρες όχι μόνο θεώρησαν αυτονόητο ότι μόνο αυτοί ανήκουν στο “κλαμπ των ισχυρών” αλλά δεν έχασαν τη ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν αυτόν τον αυθαίρετο προσδιορισμό σαν αφορμή για να ταπεινώσουν τις γυναίκες. Στην Ελλάδα που ο σεξισμός όχι μόνο ανθεί αλλά είναι και επιθετικός, συχνά ορισμένοι άντρες δημιουργούν εσκεμμένα τέτοιου είδους καταστάσεις με σκοπό ακριβώς να επιβεβαιώσουν την κυριαρχία τους επάνω στις γυναίκες. Τέτοιου είδους άντρες, με χαμηλή αυτοεκτίμηση και ισχυρές ανασφάλειες σε σχέση με τον αντρισμό τους, θεωρούν ζωτικής σημασίας για την ύπαρξή τους να ετεροπροσδιορίζονται συνεχώς με βάση τις γυναίκες. Μία απλή πράξη όπως το φόρτωμα μιας βαλίτσας σε ένα αυτοκίνητο μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε καθησυχαστική πράξη επιβεβαίωσης της “ανωτερότητάς” τους. “Γυναίκες! Ούτε μία βαλίτσα δεν μπορουν να σηκώσουν!”


Το πόσο σημαντικές για πολλούς άντρες είναι αυτές οι μικρές (αλλά οδυνηρές για τις γυναίκες) στιγμές επιβεβαίωσης φαίνεται και από την αντίδρασή τους όταν για κάποιον λόγο δεν μπορούν να παίξουν τον ρόλο του “ισχυρού”. Όταν μια γυναίκα επιχειρεί να “χαλάσει το παιχνίδι” με το να προσφερθεί να κουβαλήσει την δική της βαλίτσα, τιμωρείται. Συνήθως η τιμωρία αυτή παίρνει την μορφή της κατηγορίας για αχαριστία. “Τι πρόβλημα έχεις;” ρωτάνε εκνευρισμένοι οι άντρες. “Δεν θέλετε εσείς οι γυναίκες να είμαστε ευγενικοί; Δεν μας θέλετε ιππότες;” μπερδεύοντας την ευγένεια με τους καλούς τρόπους.


Η ευγένεια είναι να μην είσαι αγενής. να μην βρίζεις, να μην προσβάλλεις, να μην ταπεινώνειςτους άλλους, να μην τους απαξιώνεις. Ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή, από αυτό που κάνουν όταν αρνούνται σε μία γυναίκα το δικαίωμα να είναι “δυνατή” και “ικανή”. Η ευγένεια ωφελεί τους πάντες και είναι υποχρέωση όλων εξίσου, αντρών και γυναικών.
Το να κουβαλάς την βαλίτσα μίας γυναίκας ή να ανοίγεις την πόρτα να περάσει πρώτη εκείνη, είναι καλοί τρόποι, το “σαβουάρ βιβρ” που λέμε, και αυτό είναι μεν ευχάριστο για τη γυναίκα αλλά ωφελεί μόνο τον άντρα  γιατί πάντα οι καλοί τρόποι ωφελούν τον ευγενή και όχι τους άλλους. Ο άντρας που αφήνει μια γυναίκα να περάσει πρώτη από μία πόρτα “κερδίζει πόντους” ο ίδιος. Η γυναίκα απλώς πέρασε πρώτη από την πόρτα. Οι άντρες κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν ότι οι καλοί τρόποι δεν είναι απαραίτητοι (οι γυναίκες θα περάσουν από την πόρτα έστω και δεύτερες και θα φορτώσουν τις βαλίτσες τους έστω και χωρίς βοήθεια να χρειαστεί) αλλά είναι ωφέλιμοι για εκείνον που τους εφαρμόζει και γι΄ αυτό, αν και εφευρέθηκαν αιώνες πιο πριν για να καλύψουν συγκεκριμένες ανάγκες στις αυλές των βασιλιάδων (κυρίως για να αποφεύγουν οι αυλικοί να κάνουν κάτι άθελά τους που θα προσβάλλει τον βασιλιά και βρεθούν ξαφνικά χωρίς κεφάλι!), εξακολουθούν να υπάρχουν και σήμερα σαν έννοια (αν και όχι τόσο σαν πράξη) παρά το γεγονός ότι δεν έχουμε πια βασιλικές αυλές. Και φυσικά, στο τέλος, είναι πάλι οι γυναίκες που φταίνε. “Δεν ικανοποιείστε με τίποτα!” λένε οι άντρες.

LUGAGE03
Και μετά είναι και εκείνο το είδος του άντρα (θέλω να ελπίζω σπάνιο) που δυστυχώς όλες οι γυναίκες έχουν συναντήσει κάποια στιγμή στη ζωή τους. Είναι ο άντρας που ανατρέπει την κατάσταση (φυσικά πάλι υπέρ του) προσπαθώντας να έχει “και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο”, και τον τίτλο του “ισχυρού” και να μην κουβαλήσει το φορτίο. “Αγάπη μου” λέει στην γυναίκα του, την κοπέλα του, την αρραβωνιαστικιά του και τη φιλάει στο μάγουλο γλυκά. “Βάλε εσύ τις βαλίτσες στο αυτοκίνητο μέχρι εγώ να πληρώσω το ξενοδοχείο και φύγαμε!” “Μα…” τον κοιτάζει έκπληκτη εκείνη “…εγώ θα τις κουβαλήσω όλες;” Εκείνος χαμογελάει και ανασηκώνει αδιάφορα τους ώμους. “Τι να σου κάνω; Ισότητα δεν θέλατε;” λέει και απομακρύνεται εύθυμα περήφανος για τον εαυτό του και την πονηριά του που, αυτός, ο άντρας, ο έξυπνος, ο καπάτσος, ο καλύτερος, ξεγέλασε πάλι το άτιμο το θηλυκό.


Η αλήθεια είναι ότι, ναι, ισότητα θέλανε οι γυναίκες. Και εξακολουθούν να την θέλουν. Ανεξάρτητα από την υποτιθέμενη αδυναμία των αντρών να καταλάβουν τι θέλουν οι γυναίκες, εκείνες ξέρουν τι θέλουν και, κυρίως, ξέρουν πότε δεν το έχουν, άσχετα από την “στάχτη στα μάτια” της δήθεν ευγένειας που επιχειρεί να τις πείσει ότι είναι δικό τους πρόβλημα που δεν είναι ευχαριστημένες με τον ρόλο του ανθρώπου δεύτερης κατηγορίας. Και αυτός ο ρόλος δεν θα αλλάξει όσο κι αν αλλάζει η κοινωνία γιατί πολύ απλά οι γυναίκες θεωρούνται σωματικά “αδύναμες”. Φυσικά υπάρχουν αδύναμες γυναίκες όπως υπάρχουν και αδύναμοι άντρες. Και είναι επίσης αλήθεια ότι συνήθως οι άντρες κατά μέσο όρο είναι ελαφρά δυνατότεροι από τις γυναίκες. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες είναι αδύναμες(1). Υπάρχουν πολλές συγκεκριμένες γυναίκες που είναι δυνατότερες από συγκεκριμένους άντρες αλλά ακόμα και η πιο αδύναμη γυναίκα είναι αρκετά δυνατή για να κουβαλήσει μια βαλίτσα. Όσο, λοιπόν, τις βαλίτσες τις κουβαλάνε οι άντρες και όχι όλοι όσοι μπορούν γιατί οι γυναίκες θεωρούνται “αδύναμες”, θα εξακολουθεί να υπάρχει το πρόβλημα.

LUGAGE04
Η γυναίκα μπροστά στο θέαμα της βαλίτσας της που απομακρύνεται μπορεί να επιμείνει, μπορεί να προσπαθήσει, μπορεί ακόμα και να τσακωθεί. Αλλά συνήθως επιλέγει την λύση με την λιγότερη τριβή: κάθεται στην άκρη ξέροντας πολύ καλά πως αυτό το παιχνίδι το έχει χαμένο από χέρι και αφήνει να της κουβαλήσουν την τσάντα τα στιβαρά αντρικά χέρια ενώ τα δικά της ατροφούν από την αχρηστία μέχρι που το να κουβαλήσει την τσάντα γίνεται όντως δύσκολη υπόθεση, μέχρι που το να κουβαλήσει εκείνος την βαλίτσα γίνεται αναγκαίο και αναμενόμενο. Και όταν ακούσει στο τέλος τη φράση “Γυναίκες! Ούτε μια βαλίτσα δεν μπορούν να κουβαλήσουν!” χρησιμοποιεί την μοναδική, την τελευταία της passive aggressive άμυνα: “Άσ’ τον να την κουβαλάει!” λέει πικραμένα. “Χαζή είμαι εγώ να σηκώσω το δαχτυλάκι μου;” Γιατί αυτό χρειάζεται να κάνει κανείς για να κουβαλήσει την βαλίτσα του. Απλώς να σηκώσει το δαχτυλάκι του!

(Δημοσιεύθηκε στο 3ο τεύχος του SELENE)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s