Αλ Κάχινα: Η μάγισσα βασίλισσα των Βερβέρων

Ο στρατηγός Οκμπά ιμπν Ναφί στέκεται νικητής στα δυτικά παράλια της Αφρικής και κοιτάζει την θάλασσα. Μπροστά του απλώνεται ο απέραντος Ατλαντικός. Τα στρατεύματά του, που ξεκίνησαν από την μακρινή Αραβία πριν από πολλούς μήνες, έχουν πια  στρατοπεδεύσει άεργα αφού έχουν κατακτήσει όλους τους λαούς στο πέρασμά τους. Δεν υπάρχει πια πόλεμος. Δεν υπάρχει πια εχθρός. Δεν υπάρχει πια άλλη γη για να κατακτηθεί. Μόνο αυτό το απέραντο νερό που φτάνει πέρα από τον ορίζοντα. Ο Οκμπά ιμπν Ναφί βγάζει το σπαθί του και χτυπάει άγρια τα κύματα. Ουρλιάζει με λύσσα ξεσηκώνοντας τα θαλασσοπούλια. Οι άντρες του τον κοιτάζουν με τρόμο. Δεν υπάρχει άλλη γη. Δεν υπάρχει άλλη γη!
Μετά από μερικές ημέρες ξεκούρασης, το στράτευμα ξεκινά την πορεία της επιστροφής προς την ανατολή. Ο μεγάλος Χαλίφης Αμπτ Ελ Μαλίκ πρέπει να μάθει για τον θρίαμβό του. Κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στην δύναμη του χαλιφάτου. Κανείς δεν λατρεύει άλλον θεό πέρα από τον Αλλάχ. Κανείς δεν μιλά άλλη γλώσσα πέρα από τα αραβικά. Ο Οκμπά ιμπν Ναφί οδηγεί τους άντρες του πίσω στην πατρίδα του χωρίς να ξέρει ότι δεν έχουν υποκύψει όλοι στην δύναμή του. Δεν γνωρίζει ότι πρόκειται να συναντήσει μια γυναίκα τόσο έξυπνη και τόσο τρομερή που δεν μπορεί παρά να είναι μάγισσα. Μία γυναίκα που πρόκειται να καταστρέψει τον στρατό του και που για τον ίδιον θα είναι ο θάνατος!

Όταν γεννήθηκε η Νταΐα, η Β. Αφρική ήταν ένα ευλογημένο μέρος.
Κάτω από την κυριαρχία του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού και ενώ ο υπόλοιπος γνωστός κόσμος ήταν σε αναταραχή και συνεχείς πολέμους, τα βόρεια παράλια της μαύρης ηπείρου απολάμβαναν μια μακροχρόνια ειρήνη και ανάπτυξη. Η πρωτεύουσα της βυζαντινής εξαρχίας, η Καρχηδόνα, ήταν ένα κανονικό χωνευτήρι λαών. Ρωμαίοι, Βέρβεροι, Βυζαντινοί, Χριστιανοί διαφόρων δογμάτων, Εβραίοι, Παγανιστές, Νούμιδες, Βάνδαλοι και Βησιγότθοι ζούσαν όλοι μαζί χωρίς ιδιαίτερες συγκρούσεις και η πολιτική σταθερότητα έφερνε πλούτο και πνευματική ανάταση.

Η ζωή της Νταΐα είναι βυθισμένη στον μύθο και σήμερα δεν  μπορούμε εύκολα να ξεχωρίσουμε τι από όσα λέγονται για αυτήν είναι αληθινό και τι είναι αποτέλεσμα της φήμης που απέκτησε στη ζωή της. Κάποια στιγμή ανέλαβε την ηγεσία των βερβερικών φυλών μετά τον θάνατο του Κουσάιλα, της “Λεοπάρδαλης των Αμάζι”. Το να αναλαμβάνουν οι γυναίκες ανώτερες θέσεις και αξιώματα δεν ήταν κάτι ιδιαίτερο για τους Αμάζι και μάλιστα συνηθιζόταν πολύ.

Ήξερες ότι η Αλ Κάχινα ήταν συμπατριώτισσα με τον Άγιο Αυγουστίνο

Οι ιστορικές πηγές την περιγράφουν πολύ ψηλή, με μαύρα μακριά μαλλιά και διαπεραστικά μάτια, αλλά δεν ξέρουμε αν πράγματι ήταν έτσι γιατί με αυτόν τον τρόπο περιέγραφαν πάντοτε τις μάγισσες. Η Νταΐα πολύ σύντομα απέκτησε την φήμη ότι είχε μαγικές δυνάμεις και την ικανότητα να προβλέπει το μέλλον. Αυτό δεν είναι παράξενο αν αναλογισθεί κανείς ότι ήταν μια ιδιαίτερα έξυπνη, ικανή και χαρισματική γυναίκα. Αυτές οι αρετές σίγουρα θα έμοιαζαν μαγικές
στα μάτια των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Λένε επίσης ότι είχε δύο γιούς, έναν από Βέρβερο πατέρα και έναν από Έλληνα γιατί τον τελευταίο γιο τον αποκαλούσαν “γιουνάνι”, δηλαδή Έλληνα. Κάποια στιγμή λένε ότι υιοθέτησε και έναν νεαρό άραβα που είχε αιχμαλωτίσει θεωρώντας ότι ήταν κρίμα να σκοτώσει έναν νέο τόσο ευγενή και μορφωμένο. Οι τρεις γιοί είναι ακόμα ένα χαρακτηριστικό
που έχουν οι μάγισσες στις ιστορίες. Κάποιοι λένε ότι η Νταΐα ήταν εβραϊκής καταγωγής, κάποιοι ότι η οικογένειά της προερχόταν από το Βυζάντιο.

Το 683 μ.Χ. η Νταΐα κατατρόπωσε τον στρατηγό Οκμπά ιμπν Ναφί που εξ’ονόματος του χαλίφη προσπαθούσε να κατακτήσει την Αφρική και να βρει πέρασμα προς την Ευρώπη. Αυτή η ήττα
έσπειρε τέτοιον τρόμο στους Άραβες που της χάρισε το προσωνύμιο με το οποίο είναι γνωστή μέχρι σήμερα: Αλ Κάχινα, η μάγισσα.

Φυσικά αυτό δεν σταμάτησε την αραβική επέλαση. Το 697 ένας νέος
μουσουλμανικός στρατός εισέβαλε στην Αφρική, αυτή την φορά υπό την αρχηγία του Χασσάν ιμπν Νουμάν. Ο Χασσάν ανυπομονούσε να συναντήσει την θρυλική “Βασίλισσα των Βερβέρων” και να την νικήσει εξαφανίζοντας τον μοναδικό αξιόλογο αντίπαλο στην
περιοχή. Η Αλ Κάχινα, όμως, τον νίκησε και αυτόν και εξανάγκασε τους άραβες να οπισθοχωρήσουν μέχρι την Τριπολιτανία και για πέντε ολόκληρα χρόνια τα βορειοδυτικά παράλια της Αφρικής παρέμειναν ανενόχλητα.

Ήξερες ότι στα ταξίδια της μετέφερε πάντοτε ένα “είδωλο”, δηλαδή μια εικόνα, ίσως της Παναγίας ή κάποιου χριστιανού αγίου.

Η Αλ Κάχινα, όμως, γνώριζε πολύ καλά ότι οι Άραβες θα επέστρεφαν. Χρησιμοποίησε τον χρόνο που της έδωσαν οι Άραβες μέχρι να ανασυνταχθούν για να δημιουργήσει το μεγαλύτερο επίτευγμα της ζωής της, να συνενώσει όλες τις βερβερικές φυλές υπό μία ηγεσία. Η Αλ Κάχινα, η πανέξυπνη μάγισσα που μπορούσε
να δει το μέλλον, δημιούργησε ένα ελεύθερο βερβερικό κράτος από την Αλγερία μέχρι την Λιβύη. Οι αραβικές πηγές αναφέρουν ότι προσπάθησε να καταστρέψει τις σοδειές και τον υλικό πλούτο της περιοχής για να μην έχουν πια ενδιαφέρον οι Άραβες πράγμα που οδήγησε τελικά στην καταστροφή της γιατί έτσι έχασε την υποστήριξη των λαών που δεν ζούσαν νομαδικά αλλά επιβίωναν από τις οάσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό ήταν κάτι που έκαναν οι Άραβες και όχι οι Βέρβεροι. Οι Άραβες προκάλεσαν τεράστια καταστροφή στην Β. Αφρική και μάλιστα κατέστρεψαν ολοσχερώς την Καρχηδόνα και έτσι έβαλαν τέλος στην
μακραίωνη παρουσία των Ρωμαίων στην αφρικανική ήπειρο.

Τελικά οι Άραβες επέστρεψαν το 700 μ.Χ. και ήρθαν αντιμέτωποι
για τελευταία φορά με την θρυλική “Βασίλισσα των Βερβέρων”. Σύμφωνα με τον μύθο η Αλ Κάχινα, προδομένη από τον θετό της γιό, νικήθηκε στο ρωμαϊκό αμφιθέατρο του Ελ Τζεμ και πέθανε στο πεδίο της μάχης. Οι Άραβες χάρηκαν τόσο πολύ από τον θάνατό της που
έστειλαν το κεφάλι της στον χαλίφη σαν απόδειξη της νίκης τους. Λέγεται ότι όταν πέθανε η Αλ Κάχινα ήταν 127 ετών, άλλη μία μυθική διάσταση της βιογραφίας της που ταίριαζε με την περιγραφή της σαν μάγισσα.

Μέσα στα επόμενα χρόνια από τον θάνατό της, σαν αποτέλεσμα
της τρομοκρατικής εκστρατείας των Αράβων, οι πληθυσμοί της Β. Αφρικής εξισλαμίστηκαν με το ζόρι. Εκ των υστέρων οι άραβες ιστορικοί προσπάθησαν να αποδώσουν τις καταστροφές στην μεγαλύτερη εχθρό τους, την Αλ Κάχινα, αλλά αυτό ήταν παντελώς ψέμα. Άλλωστε η Αλ Κάχινα γνώριζε πολύ καλά πως το κίνητρο για
τις κατακτήσεις των Αράβων δεν ήταν οι σοδειές και ο πλούτος αλλά η επιθυμία τους να προσηλυτίσουν όσους πιο πολλούς λαούς μπορούσαν στο Ισλάμ και να περάσουν στην Ευρώπη που ήταν το
όνειρό τους από παλιά.

Τελικά, παρά τις προσπάθειές της, η Ακ Κάχινα δεν κατάφερε να σταματήσει την αραβική εισβολή, κατάφερε όμως να κερδίσει μία θέση στους μύθους αλλά και την ιστορία και κυρίως να συνενώσει
όλες τις βερβερικές φυλές που από τότε θεωρούν ότι ανήκουν στην ίδια μεγάλη φυλή: την φυλή της Αλ Κάχινα, της τρομερής μάγισσας.

Ήξερες ότι η Αλ Κάχινα ενδιαφερόταν πολύ για την ορνιθολογία και κατέγραφε συστηματικά τα είδη πουλιών της Β. Αφρικής που συναντούσε στα ταξίδια της. Λέγεται επίσης ότι είχε και έναν μικρό ζωολογικό κήπο που περιλάμβανε μόνο πουλιά. Στον τάφο της στην Καρχηδόνα οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πολλούς πάπυρους με σχέδια και περιγραφές άγριων πουλιών.

(Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος νο 2 του SELENE που κυκλοφορεί)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s