Χορεύοντας πίσω από τα κάγκελα

Δεκέμβρης 2006.

Είναι 8:30 π.μ. στην φυλακή υψίστης ασφαλείας Σεμπού στις Φιλιππίνες. Πάνω από 1.500 κρατούμενοι έχουν συγκεντρωθεί στην αυλή για το καθημερινό πρόγραμμα άσκησης. Τα δύο τρίτων των αντρών αυτών έχουν καταδικαστεί για φόνο, βιασμό ή διακίνηση ναρκωτικών και θεωρούνται μερικοί από τους πιο επικίνδυνους εγκληματίες της χώρας. Όμως, αυτό που ακολουθεί είναι τελείως αναπάντεχο. Καθώς οι κρατούμενοι στέκονται στοιχισμένοι σε σειρές με απόλυτη πειθαρχία, από τα μεγάφωνα της αυλής αρχίζει να ακούγεται μουσική. Πρόκειται για το “YMCA” των Village People και οι κρατούμενοι αρχίζουν να χορεύουν σε απόλυτο συγχρονισμό χωρίς να έχουν να ζηλέψουν τίποτα από το καλύτερο ροκ μπαλέτο.

Ο Μπάιρον Γκαρσία
Ο Μπάιρον Γκαρσία

Υπεύθυνος για αυτό είναι ο διευθυντής της φυλακής, ο Μπάιρον Γκαρσία, που θυμίζει περισσότερο σκηνοθέτη ροκ όπερας παρά σωφρονιστικό υπάλληλο. Πριν από δύο χρόνια του ανατέθηκε το καθήκον να εξυγιάνει τις φυλακές του Σεμπού που θεωρούνταν από τις πιο επικίνδυνες στις Φιλιππίνες. Το 70% των κρατουμένων έχει καταδικαστεί για βαριά εγκλήματα και έχει λάβει είτε την ποινή του θανάτου είτε ισόβια. Πριν αναλάβει ο Γκαρσία οι φυλακές του Σεμπού ήταν ένα επικίνδυνο και απλησίαστο μέρος όπου κυριαρχούσε η βία, το εμπόριο ναρκωτικών και το μίσος. Ο νόμος που επικρατούσε μέσα από τα κάγκελα ήταν εκείνος των συμμοριών. Το πρώτο πράγμα που έκανε ο νέος διευθυντής ήτα να απολύσει 42 φύλακες που κατηγορούνταν για διαφθορά, να αλλάξει τις εσωτερικές διαδικασίες ώστε να είναι πιο ασφαλείς και να εγκαταστήσει παντού κάμερες ασφαλείας.

“Στην αρχή δεν ήξερα τι να κάνω” είπε ο Γκαρσία που δεν είχε προηγούμενη εμπειρία στην διαχείριση φυλακών. “Παρακολουθούσα μία μέρα τους κρατούμενους να παρελαύνουν στο προαύλιο σε συγχρονισμό και ξαφνικά σκέφτηκα: γιατί δεν βάζουμε μουσική σε όλο αυτό; Από την επόμενη μέρα ο βηματισμός γινόταν με μουσική υπόκρουση.”

Σιγά σιγά στο πρόγραμμα άρχισαν να προστίθενται χορευτικοί βηματισμοί. Στην αρχή τα βήματα έπρεπε να είναι απλά και η μουσική ήταν προσεκτικά διαλεγμένη να είναι “μάτσο” γιατί οι κρατούμενοι δεν ήταν εύκολο να φανταστούν τον εαυτό τους να χορεύει. Στο κάτω κάτω ήταν σκληροί εγκληματίες και οι σκληροί δεν χορεύουν!

Μετά από λίγο καιρό κάτι άρχισε να αλλάζει στη φυλακή. Ενώ πριν οι κρατούμενοι δεν είχαν τι να κάνουν και περιφέρονταν άσκοπα δημιουργώντας επεισόδια και τσακωμούς, μετά την έναρξη του χορευτικού προγράμματος άρχισαν να δένονται μεταξύ τους και να δημιουργούν φιλίες. Τα ποσοστά βίας και παρανομίας έπεσαν δραματικά. Οι κρατούμενοι άρχισαν να συζητάνε για τα χορευτικά τους και να κάνουν πρόβες ακόμα και τις ώρες που δεν ασκούνταν.

29_inmates

Λίγο καιρό μετά κατέφτασε η Γκουέν Λάδο, η επίσημη χορογράφος των φυλακών. “Στην αρχή δεν ήθελα να έρθω γιατί φοβόμουν” εξηγεί η μικροκαμωμένη Λάδο. “Όταν τους είδα, όμως, δεν ήταν τόσο τρομακτικοί. Ένας από αυτούς μάλιστα με πλησίασε και μου είπε: Κυρία, μην ανησυχείς. Θα σε βοηθήσω εγώ σε ό,τι χρειαστείς.” Η Λάδο άρχισε να διδάσκει χορογραφίες στους κρατούμενους σχηματίζοντας τάξεις που χόρευαν επί τέσσερις ώρες κάθε ημέρα. Η δουλειά της ξεκίναγε στις 6 το πρωί και τελείωνε στις 4 το απόγευμα. Και έτσι οι κρατούμενοι στις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Σεμπού άρχισαν να χορεύουν.

Η μεγάλη αλλαγή για τους κρατούμενους ήρθε το 2007 όταν χόρεψαν το “Thriller” του Μάικλ Τζάκσον. Ο Γκαρσία κινηματογράφησε το χορευτικό με μία κάμερα και ανέβασε το βίντεο στο youtube. Μέσα σε λίγα 24ωρα το βίντεο είχε γίνει Viral και είχε δεχτεί εκατομμύρια θεάσεις. Οι φυλακές του Σεμπού και οι χοροί της έγιναν διάσημες κυριολεκτικά εν μία νυκτί. Οι δυο κρατούμενοι που πρωταγωνιστούσαν στο χορευτικό, ο Κρισάντο Νιέρρε που έπαιζε τον ρόλο του Μάικλ Τζάκσον και ο δεδηλωμένα γκέι Βέντζελ Ρεζάνε που έπαιζε τον ρόλο της κοπέλας του, έγιναν κανονικές διασημότητες. Πολλά μέσα παγκοσμίως έσπευσαν να καλύψουν την ιδιαίτερη περίπτωση των “χορευτικών φυλακών” του Σεμπού και ο κόσμος άρχισε να μιλάει για μία νέα μορφή σωφρονισμού με εκπληκτικά αποτελέσματα. Οι κρατούμενοι πήραν τον τίτλο “Dancing Inmates” και άρχισαν να δίνουν κανονικές παραστάσεις, συχνά και με την συμμετοχή διασήμων. Χόρεψαν μπροστά στην υπουργό εσωτερικών της χώρας αλλά και μπροστά στον Πάπα. Το 2010 επισκέφθηκαν τις φυλακές ο επίσημος χορογράφος του Μάικλ Τζάκσον, Τράβις Πέιν, και δύο χορευτές του για να διδάξουν στους κρατούμενους μία νέα χορογραφία για το “This Is It”. Πολλές από τις παραστάσεις βρίσκονται αναρτημένες στο youtube. Η Procter & Gable έδωσε 250.000 πέσος για να διαφημίσει τα προϊόντα της μέσω των χορευτών κρατουμένων, αλλά ο Γκαρσία αρνήθηκε.

cebu-prison

Όμως, η δόξα των χορευτών κρατουμένων δεν άργησε να θαμπώσει. Τον Φεβρουάριο του 2010 η κυβερνήτης διέταξε το πρόγραμμα “χορευτικής επανένταξης” στο Σεμπού να σταματήσει. Αιτία ήταν οι κατηγορίες για υπεξαίρεση των δωρεών που δεχόταν το πρόγραμμα από ανθρώπους από όλον τον κόσμο. Κάποιοι άλλοι ισχυρίσθηκαν ότι αυτό ήταν μια δικαιολογία για να καλύψει το γεγονός ότι η κυβερνήτης προτιμούσε να χρηματοδοτεί ένα άλλο πρόγραμμα που αφορούσε στην καλλιέργεια καλαμποκιού μέσα στις φυλακές αντί για τον χορό. Ταυτόχρονα η χορογράφος Γκουέν Λάδο παραιτήθηκε. Όλα αυτά οδήγησαν στην παύση του προγράμματος για δύο περίπου χρόνια.

Μετά από την διεθνή κατακραυγή για την απόφαση να σταματήσει το πρόγραμμα χορού στις φυλακές του Σεμπού, η κυβέρνηση των Φιλιππίνων αποφάσισε να το θέσει πάλι σε λειτουργία. Έτσι, τον Σεπτέμβρη του 2012 οι κρατούμενοι χόρεψαν πάλι πανηγυρικά το “Gangnam Style” του κορεάτη PSY. Ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός τους που δεν πτοήθηκαν ούτε καν από τη δυνατή βροχή που έπεφτε κατά τη διάρκεια της παράστασης.

Τώρα ο Μπάιρον Γκαρσία έχει κάτι άλλο για να ανησυχεί. “Πολλοί από τους κρατούμενους πολύ σύντομα θα φύγουν από τη φυλακή είτε για να δικαστούν είτε για να εκτίσουν την ποινή τους αλλού. Φοβάμαι ότι όταν επιστρέψουν σε κάποια συμβατική φυλακή, όλη αυτή προσπάθεια θα πάει στράφι. Σκέφτομαι να πιέσω τις αρχές να δημιουργήσουν ένα ιδιαίτερο τμήμα στις κεντρικές φυλακές της Μανίλα ειδικά για τους κρατούμενους του Σεμπού όπου θα μπορούν να συνεχίζουν το χορευτικό τους πρόγραμμα. Ένα είδος φυλακής μέσα στη φυλακή.”

cebu-prison-7

Ο Μπάιρον Γκαρσία δημιούργησε έναν νέο τρόπο σωφρονισμού που στηρίζεται στην ομαδικότητα, την πειθαρχία και την δημιουργία. Τα περιστατικά βίας στην φυλακή του είναι πια σχεδόν μηδενικά και κάποιοι μιλούν για επανάσταση στην διαχείριση φυλακών. Κάποιοι άλλοι, όμως κάνουν λόγο για σκληρότητα μεταξύ κρατουμένων καθώς οι παλιότεροι εξαναγκάζουν τους καινούριους να συμμετέχουν με το ζόρι στις πρόβες και κατηγορούν τον Γκαρσία για άσκηση κρυφής βίας. Ο ίδιος ο Γκαρσία φαίνεται αγανακτισμένος από αυτά τα σχόλια. “θα πρέπει να είναι πολύ διεστραμμένος ένας νους για να χαρακτηρίσει τον χορό άσκηση βίας”, λέει.

“Πριν κανείς δεν είχε τα κότσια να επιβάλει πειθαρχία” λέει ο Λίο Σουήκο, πρώην αστυνομικός που περιμένει να δικαστεί με την κατηγορία πολλαπλών φόνων, σχολιάζοντας το έργο του Γκαρσία. “Νόμιζαν ότι είμαστε σκληροί, κακοί άνθρωποι αλλά βαθιά μέσα μας υπάρχει η επιθυμία να αλλάξουμε, υπάρχει μια βασική καλοσύνη.”

Ο Μπάιρον Γκαρσία τώρα ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για την αναδιαμόρφωση του σωφρονιστικού συστήματος σε όλη τη χώρα. Λέει πως οι φυλακές είναι “κόλαση” γιατί οι υπεύθυνοι σωφρονισμού θεωρούν ότι δεν υπάρχει χώρος για συμπόνια, αναμόρφωση και αναγνώριση στην διαχείριση φυλακών. “Οι διευθυντές φυλακών ασχολούνται με το να εφευρίσκουν δημιουργικούς τρόπους για να τιμωρούν τον κρατούμενο αντί να τον επαναφέρουν στην ανθρώπινη κατάσταση” εξηγεί.” Αυτή η τιμωριτική φιλοσοφία έχει δημιουργήσει στερητικές και απάνθρωπες συνθήκες στις φυλακές που μετατρέπουν τους κρατούμενους σε δαίμονες. Είναι γνωστό στην ψυχολογία ότι η μουσική είναι θεραπευτική στην περίπτωση ψυχολογικών και συναισθηματικών διαταραχών και τραυμάτων. Η εμπειρία στο Σεμπού έδειξε ότι η θεραπευτική μουσική και ο χορός έχουν κάνει θαύματα στη αποκατάσταση των κρατουμένων και τους έκανε πάλι ανθρώπους.”

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s